روح زدایی از علم


عصر اندیشه 1398/12/26 06:51:00 عصر

سميه كرمي كارشناس ارشد ارتباطات بين فرهنگي بين¬الملل دانشگاه وين

گزیده مطلب:  

      میدان انقلاب کمی به سمت غرب در ابتدای خیابان آزادی، به سمت شرق در ابتدای خیابان انقلاب و یا به سمت شمال در ابتدای خیابان کارگر، همه جا بر درها و دیوارها برگه‌های تبلیغاتی با مضمون «مشاوره» پایان‌نامه و مقاله به چشم می‌خورد. تمام کسانی که دستی بر آتش دارند خواه بالاترین مقام وزارت علوم، تحقیقات و فناوری کشور باشد یا تازه‌کارترین دانشجوی دانشگاه، معنای واژه مشاوره را می‌داند. در این فضای مبتذل، دانشجویان و مدرسین با دلالان دانش، نویسندگان سایه (ghostwriter) و سارقان علم ملاقات می‌کنند. سارقان اشتغال ایجاد کرده‌ و درآمد کسب می‌کنند، دانشجویان صاحب مدرک می‌شوند، مدرسین ارتقاء شغلی می‌یابند، دانشگاه‌ها در افزایش آمار تولید علم کشور مشارکت می‌کنند و البته گاهی رسوایی‌هایی - مانند آن‌چه در مهرماه 1395 راجع به سرقت گروهیِ آثار علمی توسط دانشجویان رشته پزشکی و اعضای هیأت علمی برملا شد - هم بروز می‌کند و در نتیجه آن جدال‌های رسانه­ای شکل می‌گیرد؛ کسانی انکار می‌کنند، افرادی توجیه می‌کنند و البته مقاماتی هم می‌کوشند با آن‌چه اسلاوی ژیژک (Slavoj Žižek) به تأسی از مفهومی ایرانی، آن را «بر هم نهادن» نامیده است، کژکارکردی‌هایی از این دست را تبرئه کنند. تیترهایی مانند «پشت پرده انتساب مقالات جعلی به مسئولان کشور» یا «انتشار مقالات جعلی و نسبت دادن آن به مسئولان؛ توطئه ضد انقلابی‌ها» که در واکنش به سرقت ادبیِ برنامه‌ریزی شده و گروهی، از این دست تلاش‌ها به شمار می­رود.

- صنعت سرقت ادبی محصول دانشگاهِ بازاری شده، دانش کالایی شده و مدرس و دانشجوی مشتری شده است و از این رو است که متهم ارتکاب آن، نه دانشجو یا عضو هیأت علمی بلکه ساختار و سیاست اخلاق‌زدایی شدۀ آموزش عالی است.

- مواجهه مجرمانه راه‌حل پیشگیری از توسعه صنعت سرقت ادبی نیست. الحاق انگ مجرمانه به عاملان سرقت ادبی نه‌تنها مانع از تشدید این صنعت نمی‌شود بلکه به پیچیدگی مسئله و تکامل آن کمک می‌کند.

- رویکرد کمی‌گرایانه به علم، فرهنگ عاری از ارزش و اخلاق را بر علم مستولی می‌کند، متن علمی را به کالایی مبادلاتی و قابل عرضه در بازار نشر بدل می‌سازد و بر تعاملات و ارتباطات علمی رنگ و بوی سوداگری، دلالی، سودجویی و منفعت‌گرایی مادی می‌بخشد.

- امروزه کسب و کارِ حوزه خرید و فروش مقاله و پایان‌نامه یکی از بازارهای پرسود دنیا است. تحقیق روزنامه تایمز در سال 2016م نشان داد طی سه سال گذشته 50 هزار دانشجو گرفتار سرقت ادبی شده‌اند که براساس آن می‌توان ادعا کرد، این بیماری وارد مرحله فراگیری (plagiarism epidemic) شده است.

- علمِ کمی شده، نه تنها اثر اولیه بر تغییر جهت دانشگاه از مسیر تعالی و خدمت به جامعه و بازی کردن مطابق با قواعد دیکته شده از سوی قدرت‌های مسلط جهانی را دارد بلکه مهمتر از آن با از دست رفتن شأن متعالی علم، دانش، دانایی و روابط علمی تأثیر ثانویه هولناکی از خود بر جای می‌گذارد.

متن کامل را در عصر اندیشه شماره 18 بخوانید.

http://https://fidibo.com/book/84451

تاریخ :

1398/12/26 06:51:00 عصر

به اشتراک بگذارید :


نظرات : 0

ماهنامه شماره 23
چهارشنبه , 09 مهر 1399 , 19:32